Genogram – narysuj swoją rodzinę

Jednym z najczęściej wykorzystywanych narzędzi w rodzinnej i indywidualnej pracy terapeutycznej w ujęciu systemowym (aczkolwiek nie tylko; terapeuci reprezentujący inne nurty również po nie sięgają) jest genogram. Najprościej rzecz ujmując stanowi on graficzne przedstawienie rodziny klienta przypominające nieco tzw „drzewo genealogiczne”. Techniczne kwestie dotyczące wykonania genogramu można znaleźć tutaj lub ściągnąć sobie program ułatwiający jego tworzenie tutaj.

Podstawą genogramu są informacje o wszystkich znanych (w mniejszym i większym stopniu) członkach rodziny; umieszcza się na nim związki formalne i nieformalne, daty ich zawarcia oraz zakończenia, szczegóły dotyczące wieku, dat śmierci, wykształcenia, wykonywanego zawodu a także ewentualnych problemów związanych z uzależnieniami, chorobami psychicznymi, stosowaniem przemocy, naruszaniem prawa. Generalnie, zasada jest taka, że im więcej informacji w genogramie tym on wartościowszy. Klient proszony jest aby umieścił na nim wszystkie informacje jakie są mu dostępne, nawet te, co do których nie ma pewności lub wydają mu się mało istotne.

Druga „warstwa” genogramu to relacje pomiędzy członkami rodziny. W klasycznym genogramie wyróżnia się relacje określane jako dobre, bliskie, bardzo bliskie (symbiotyczne), konfliktowe, zdystansowane. Są również rozmaite kombinacje tychże relacji np. bliskie-konfliktowe (kiedy ludzie nie mogą się nawzajem zdzierżyć ale również nie mogę bez siebie żyć). Tutaj również prosi się tworzącego genogram o zastanowienie się nad jak największą liczbą tych relacji.

Sposób tworzenia genogramu zależy od tego w ramach jakiego spotkania się go tworzy (terapia indywidualna, trening interpersonalny, terapia grupowa) oraz od upodobań terapeuty. Niektórzy proszą o to aby stworzyć go samodzielnie w domu (po udzieleniu uprzednio wskazówek co do technicznych kwestii związanych z jego wykonaniem) inni tworzą go wspólnie z klientem w czasie sesji (co zwykle zajmuje ich kilka lub nawet kilkanaście) W pierwszym przypadku genogram jest zwykle bogatszy w informacje (zdarza się że pojawiają się na nim zdjęcia członków rodziny lub związane z ważnymi wydarzeniami w historii rodziny), drugi sposób umożliwia natomiast na bieżąco analizowanie pojawiających się u klienta myśli i emocji oraz dyskusję nad dokonanymi odkryciami.

Terapeucie genogram pozwala na szybkie i dogłębne poznanie historii życia pacjenta na tle historii rodziny pochodzenia. Pozwala również na identyfikację powtarzających się wzorców – emocjonalnych, relacyjnych czy też związanych z wydarzeniami w rodzinie. Genogram „przywołuje” na sesję ważnych dla klienta członków rodziny, ułatwia zaproszenie klienta do spojrzenia z różnych perspektyw na istotne dla niego kwestie, wiąże się to również z poszukiwaniem do tej pory niedostrzeganych zasobów pomocnych w radzeniu sobie z doświadczanym problemem

Samo rysowanie genogramu umożliwia pracującemu z terapeutą odkrycie dotychczas niedostrzeganych lub pomijanych zależności rodzinnych, ułatwia zrozumienie postaw, motywów zachowań oraz decyzji podejmowanych przez ważnych członków rodziny. Gdy jest to poparte analizą, rodzinne opowieści ich konsekwencje stają się jaśniejsze i bardziej zrozumiałe. Wpływa to na sposób myślenia o sobie, świecie, bliskich a w konsekwencji w znaczący sposób oddziałuje na problemy i trudności życiowe.

Osobiście bardzo lubię pracę z genogramem, on sam zaś jest bardzo często obecny w mojej codziennej pracy. Nawet gdy zbieram informację o pacjencie lub po prostu robię notatki po sesji to główną częścią obu zapisów jest właśnie genogram, stopniowo później rozbudowywany. Jest to spore ułatwienie w systemowym spojrzeniu na klienta/pacjenta oraz pomaga mi w stawianiu rozmaitych hipotez na temat funkcjonowania osób, które do mnie trafiają. Natomiast wgłębianie się w historie rodzinne podczas jego analizy jest fascynujące i bardzo użyteczne.

Zachęcam do narysowania sobie własnego genogramu. To szansa na dostrzeżenie ciekawych zależności. Wszystkim zainteresowanym tematyką polecam książkę „Genogramy. Rozpoznanie i interwencja”

,

4 thoughts on “Genogram – narysuj swoją rodzinę

  1. Bardzo ciekawie napisane. Czytając Twoje wpisy zastanawiam się, dlaczego nasi wykładowcy nie mogą w ten sposób prowadzić zajęć, tylko tak wszystko komplikują. O egzaminach już nie wspomnę. Proste i ciekawe tematy spłaszczają i udziwniają zupełnie bez sensu. Ech, i miej tu człowieku szczere chęci i ambicje :)
    A wracając do meritum – czyli ten genogram, albo jego pochodną, można zastosować wobec pacjenta podczas psychoterapii? mam na myśli sytuację, w której pacjent z sesji na sesję opowiada o kolejnych osobach, udzielając coraz więcej szczegółów. Po każdej sesji można uzupełniać informację o istniejących już osobach oraz dodawać nowych. Czy dobrze rozumuję?

    pozdrawiam

  2. @mika
    Tak, oczywiście. Można to robić samemu, notując w trakcie kolejnych sesji lub zaprosić do tego pacjenta. Ja zwykle robię to tak, że stoję przy flipchartcie zadaje pytania i rysuje od razu genogram, któremu klient/pacjent się bacznie przygląda. Można to jednakże robić tylko dla siebie, w formie notatek z sesji.

Dodaj komentarz